نگرش های عرفانی چه پاسخ هایی برای مسائل انسان مدرن دارد؟

به گزارش نماشو، محمدمهدی حاتمی، مدرس فلسفه علم و منطق در دانشگاه رازی کرمانشاه در یادداشتی به این سؤال پرداخته که نگرش های عرفانی چه پاسخ هایی برای مسائل انسان مدرن دارد؟

نگرش های عرفانی چه پاسخ هایی برای مسائل انسان مدرن دارد؟

نخست اینکه باید بدانیم که مکاتب عرفانی، برای همه انسان ها، در هر مکان و در هر زمانی، پاسخ یکسان و مشابه ای ندارند و دیگر اینکه بدانیم؛ بدون باور به پاره ای از اصول اساسی عرفان، مثل باور به خدا- دست کم در برخی قرائتها - باور به معناداری حیات و...نمی توان از مواهب آن سود چندانی برد و البته بایستی دانست که باور به این اصول اساسی به سادگی به چنگ نمی آیند و حتی چون و چرای فراوان عقلی، می تواند بسیاری از این باورها را متزلزل کند.

با توجه به نکات فوق، می توان دست کم پنج مشکل اساسی انسان مدرن را مطرح ساخت که نگرش های عرفانی می توانند برای آن پاسخ فراهم نمایند. قابل توجه است که این مسائل منحصر در پنج نیستند؛ بلکه صرفا به اقتضای وقت، پنج مسئله را که با هم مرتبط هستند را مطرح نموده و پاسخ های اندیشه عرفانی را برای آن بیان می کنیم. این مسائل که فی الواقع پیامدهای روانی، اخلاقی و معرفت شناسانه تغییر کاسمولوژیک صندلی بشرند که عبارتند از:

مسئله تنهایی و رهاشدگی

همراه با طرح نجوم جدید، زمین، که مرکز کائنات تلقی می شد، صندلی خود را از دست و به سیاره ای بی اهمیت در پهنای بی کران کیهان، تبدیل شد. این تغییر کاسمولوژیک در صندلی زمین، به صندلی انسان در عالم، کشانده شد و این گونه تعبیر شد که بشر، تنها و بی پناه در طبیعت رها گردیده است. به نظر می رسد تنهایی و رها شدگی بشر، مسئله ای اساسی برای انسان مدرن باشد.

مسئله خودخواهی و خودمحوری

مسئله دومی که همراه با تنهایی و رهاشدگی، گریبان بشر مدرن را گرفت؛ مسئله خودخواهی و خود محوری بود. بشر که اکنون خود را رهاگردیده در طبیعت می دید؛ سعی کرد خود را محور اساسی عالم تلقی کند و با همه امور را، هم از خود آغاز کند(خودمحوری) و هم برای خود بخواهد(خودخواهی).

مسئله در خود فرورفتگی

همراه با مسئله خودمحوری و خودخواهی، مسئله در خود فرورفتگی برای بشر مدرن، مسئله ای جدی تلقی می شود. منظور از در خود فرورفتگی، این است که بشر مدرن، همه چیز را از خود طلب می نماید و از طبیعت و شعور حاکم بر طبیعت غافل است.

مسئله لذت جویی و مصرف زدگی

با از دست رفتن صندلی ویژه انسان، در کیهان و نیز پیش آمدن خود محوری و خود خواهی، و در خود فرو رفتن، مسئله دیگری که برای انسان مدرن به طور جدی مطرح شد؛ مسئله بیشینه کردن لذتها بود. در پاره ای از پاسخ ها، بیشینه کردن لذتها، با مصرف بیشتر، پیونده خورد.

مسئله معنای زندگی

و اما مسئله پنجم که همراه با از دست رفتن صندلی بشر در کیهان مطرح شد؛ مسئله معنای زندگی بود؛ اگر بشر، در کیهان رها گردیده است و کره زمین مرکز عالم نیست و انسان، دیگر آن موجود ویژه نیست که تمام خلقت برای او ایجاد گردیده است، پس حیات آدمی چه معنا و مفهومی دارد؟ آیا حیات انسان، صرفا یک حیات بیولوژیک شبیه سایر حیوانات است و یا خیر؟ ـ اگر خیر، آن معنا چیست؟

منبع: خبرگزاری مهر
انتشار: 23 دی 1397 بروزرسانی: 30 فروردین 1399 گردآورنده: namasho.com شناسه مطلب: 208

به "نگرش های عرفانی چه پاسخ هایی برای مسائل انسان مدرن دارد؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "نگرش های عرفانی چه پاسخ هایی برای مسائل انسان مدرن دارد؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید